Updates

Dag #29

Loyaliteit. Verantwoordelijkheid. Verbondenheid.

Er gebeurt iets geks als je in de pikorde staat. En dat staan we allemaal, dus als je dit niet gaat herkennen is het tijd voor zelfreflectie. Echt. Niet rot bedoeld, maar: echt. Ik zie het bij elke werkgever waar ik ooit gewerkt heb, in elk hulpverleningstraject dat ik voorbij zag lopen en ik zie het nu ook in de relatie tussen verpleegkundigen, beroepsvereniging en overheid. We bepalen allemaal zelf vanuit onze tree op de ladder der pikorde, hoe we onze eigen positie neerzetten. En wat heel vaak gebeurt, is dat we naar degene boven ons kijken. Voor leiding. Richting. ‘Waar gaan we heen? vertel het ons!’ zeggen we, en ‘Welke richtlijnen volgen we? Hoeveel geld is er?’ Logisch; het is toch de leidinggevende? Geef leiding, dan!

We staan op de ladder der pikorde en we staan kordaat met ons lijf naar de ladder gekeerd; stevig houvast hebben we; onze focus naar boven; we proberen vooruit te kijken: waar gaan we heen?

En toch klopt het niet; kijken we verkeerd.
Als we naar boven kijken, raken we het contact met beneden ons kwijt. Direct.

Het is logisch dat we het doen; het zijn onze leiders, toch? Zij kennen de kaders, toch? En misschien willen we zelf nog wel een treetje omhoog; beter kunnen we maar goed kijken hoe het daar gaat.

En toch klopt het niet, omdat we ons gezicht maar naar één kant tegelijk kunnen draaien. En wij zijn er voor de mensen onder ons; zij zijn onze verantwoordelijkheid. Als hulpverlener zijn het ‘mijn’ hulpontvangers; ik ben er voor hen; niet voor het management. Als leidinggevende zijn het ‘mijn werknemers’; ik ben er voor hen, en ook voor de hulpontvangers. Niet voor het bestuur. Als bestuurder ben ik er voor het management, en ook voor de werknemers en hulpontvangers. Niet voor de overheid; niet voor de wetgever. ‘We willen bottem-up’ hoor ik vaak vanuit overheid en andere managers. Weet je wat dat betekent, beste man of vrouw? Het betekent dat je meestal met je rug naar je eigen leidinggevende gaat staan. Dat betekent het. Dat je ervoor kiest om niet al te hard te luisteren naar wat er allemaal ‘moet’, maar dat je je naar beneden draait en luistert naar wat er daar allemaal nodig is. Je staat naar beneden gekeerd; kijkt, ziet en hoort en draait af en toe even naar boven om door te geven hoe het ervoor staat. Meestal gaat het andersom: dan staan mensen naar boven gedraaid, kijken en luisteren wat de hogere treden willen en draaien af en toe naar beneden om daar door te geven wat er moet gebeuren.

Dat is waar het misgaat. Dat, en het gegeven dat wij op de werkvloer denken dat managers leiders zijn. Dat zijn ze niet; managers managen. Managers administreren, zorgen voor het naleven van richtlijnen, sturen op cijfers en kijken niet veel verder dan hun neus lang is (uitzonderingen daargelaten). En dat doen ze goed. ‘Managen’ betekent namelijk ‘beheren’. Dat is hun taak. Als we richting willen moeten we niet naar onze managers kijken. Als we willen weten waar we heen gaan kunnen we beter naar beneden kijken, zien wat nodig is en dan zelf bepalen welke kant we het beste op kunnen.

Zelfsturing, noemen ze dat. Een vies woord tegenwoordig, omdat gedacht wordt dat mensen zelf geen leiding aan hun werk kunnen geven. Maar dat komt omdat managers het concept in moesten voeren, en die snappen niet wat leiding is, hebben we net geleerd. Die kunnen vooral goed beheren, en da’s heel wat anders.

Maar ik dwaal af. Als we willen weten waar we heen moeten, dan kijken we vanaf nu dus naar beneden. Dat is eng, want daar is chaos en hectiek. Verschillende mensen, verschillende meningen en dan ook nog heel veel verschillende talen, want heel veel mensen gebruiken woorden net anders; verwoorden zichzelf net anders. Net Babylon. Hoe moet je daar nog wat van maken? Geen wonder dat velen van ons haastig naar boven draaien om te horen: hoe nu verder? Naar beneden blijven kijken kost moed, want als je daar kijkt, dan zie je dingen, en als je dingen ziet, dan moet je daar wat mee. Maar wat?

Dat is dus wat er mis is in onze maatschappij: er ontbreekt de moed om naar beneden te blijven kijken. En dat is niet raar want het is eng en moeilijk en je moet ook nog je mond open durven trekken als hogere treden niet willen horen wat je te zeggen hebt. En heel vaak willen ze dat niet. Wat dan moeten ze er wat mee, en wat dan?

Daar ging het mis. Met bijna iedereen die bij ons terecht komt voor hulp, want dat zijn allemaal mensen die gewoonweg niet accepteren dat er niet geluisterd wordt, en dan loop je vast in de hulpverlening, en dan noemen ze je hulpverleningsmoe (terwijl je eigenlijk heel goed bezig bent: je wilt dat er geluisterd wordt en komt in verzet als dat niet gebeurd; heel gezond, zou ik zo zeggen).

Hetzelfde is gebeurd bij onze beroepsvereniging: ze stonden op de ladder, keken omhoog en gaven af en toe wat informatie door naar beneden. Soms verpakt als een vraag; soms gewoon als boodschap. Er staat zelden iemand met zijn rug naar omhoog gekeerd. Ook nu niet. Daar ging het mis. Het is niemands schuld, want we doen als mens wat we doen met een reden, en we doen allemaal ons best. Maar het is wel een probleem. Ik hoop dat er leiders opstaan op hogere treden die niet bang zijn om naar beneden te kijken. Ik vraag het me af, want mensen hebben veel te verliezen. Te beginnen met een zelfbeeld. Het vraagt moed om toe te geven dat je de verkeerde kant op keek. Die moed heeft niet iedereen; dat is alleen echte leiders gegeven.

En ik? Ik ga vandaag naar beneden kijken, zoals het hoort. Er zijn mensen die me nodig hebben omdat ze afhankelijk zijn van mij. Waar wat ik doe, direct op van invloed is. En ik keek de afgelopen dagen veel te veel omhoog.

Vond je dit interessant? Geef je op om onze reis te volgen! Dat kun je doen door in de pop-up je emailadres en je naam in te vullen (als je het bericht hebt weggeklikt, klik dan op een willekeurige blog om het weer te zien).

Als psychiatrisch verpleegkundige heeft Maartje Goverde de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ingewikkeld gedrag effectiever te kunnen steunen op hun reis naar een volwaardig leven. Inmiddels voert ze campagne voor een hoopvolle toekomst voor mensen die hun vertrouwen zijn verloren. Ze is bestuurder van Stichting Uitblinkers, welke is opgericht als onderdeel van haar expeditie naar een nieuwe manier van hulpverlenen, en liefst ook naar een nieuwe maatschappij; eentje waarin iedereen meetelt. Het boek ‘Interactiekracht’ is in de maak. In de loop van 2019 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde ), twitter (@MaartjeGoverde), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

2 reacties op Dag #29

Reageren