Updates

Een beetje ingewikkeld

Mijn werk draait om het effectief omgaan met ‘ingewikkeld gedrag’. Nou had ik natuurlijk ook kunnen zeggen: ‘psychiatrische problematiek’ of ‘gedragsproblemen’. Maar dat klinkt zo zwaar en sowieso: er zijn ook een heleboel mensen met ingewikkeld gedrag die geen diagnose hebben en ‘gewoon’ meedraaien in het leven. En die komen we ook tegen. Mijn favoriete voorbeeld ooit is Donald Trump. Over ingewikkeld gedrag gesproken! En dat dan in het Witte Huis. Los van Trump schijnt het sowieso een gegeven te zijn dat mensen met een psychopathische persoonlijkheid oververtegenwoordigd zijn in het hoger management van zo’n beetje alle bedrijfstakken. Ik bedoel maar. Ingewikkeld gedrag is overal.

Hoe dan ook: een psychiatrische diagnose gaat altijd gepaard met ingewikkeld gedrag (maar niet iedereen met ingewikkeld gedrag heeft dus een psychiatrische diagnose). Nou is het toevallig zo dat wij mensen erg vatbaar zijn voor woorden – vooral voor hoe we die gebruiken – en al helemaal voor hoe dingen lijken te zijn. Kijk maar naar het internet en de totaal overdreven of verzonnen verhalen die overal rondgaan. We gaan met zijn allen zo overstuur van leugens – die we blijkbaar zo zonder meer meteen maar geloven – dat het nodig is om te ‘factchecken’. Als we dat niet doen, hebben we binnen no time een wereld gebaseerd op de meest bijzondere fantasieën. Blijkbaar.

Onze woorden zorgvuldig kiezen kan een probleem groter of kleiner maken nog voordat er verder ook maar iets gebeurt. En het mooie is dat wij zelf onze woorden kunnen kiezen. Stel je eens voor hoeveel invloed we daarmee op het leven hebben! ‘Ingewikkeld gedrag’ klinkt minder heftig dan ‘gedragsproblemen’ en al helemaal minder heftig dan ‘psychiatrie’. ‘Ingewikkeld’ is niet fijn maar wel te doen. Ingewikkeld kunnen we nog wel aan in ons dagelijks bestaan. ‘Ingewikkeld’ gedrag, dus.

Waarom is dit zo belangrijk? Omdat we contact willen met de mensen de we willen helpen. Echt contact; vanuit de onderlaag.  En omdat het omgaan met ingewikkeld gedrag nogal – hoe zal ik het zeggen? – ‘ingewikkeld’ kan zijn. Mensen met ingewikkeld gedrag maken ons machteloos. We krijgen allerlei emoties, maar onder de oppervlakte komen die altijd vanuit machteloosheid. We weten niet goed hoe we echt contact kunnen maken als een ander zich ingewikkeld gedraagt. Dat maakt ons machteloos. Vooral als het gaat om iemand waar we wel iets mee moeten. Een hulpontvanger. Een leerling. Een familielid. Als we ons machteloos voelen, dan slaan we als mens dicht, of we handelen vanuit emotie en dan zijn we onszelf ook een klein beetje kwijt. We weten gewoon niet wat we moeten doen. Er is niks zo funest voor echt contact als mensen die dichtslaan en ‘zichzelf een beetje kwijt zijn’. Dus die machteloosheid? Daar willen we zo snel mogelijk van af. Daar zijn verschillende manieren voor en één van de belangrijkste is ons eigen woordgebruik aanpassen.

Als we het hebben over ‘psychiatrie’ of ‘gedragsproblemen’ dan is de verleiding heel groot om pogingen tot echt contact maar op te geven. ‘Dat hoort nu eenmaal bij die diagnose’, zeggen we dan, of ‘Tja, die gedragsproblemen zitten toch in de weg hè’. Zulke dingen. En daarmee stopt het contact dan. Want als het gedrag ‘er nu eenmaal bij hoort’ dan is er weinig reden om ons verder in die ander te verdiepen. We willen dat niet, dat het contact stopt. We kunnen iemand niet echt helpen als we geen contact hebben. Dus willen we alle mogelijkheden open houden.  Het helpt als we zeggen: ‘Hé, dit gedrag is even een beetje ingewikkeld!’. Wij hulpverleners willen graag oplossen. ‘Ingewikkeld’, dat is op te lossen; da’s gewoon een probleem(pje) zoals we die zoveel tegenkomen in ons werk. ‘Psychiatrie’, dat is niet zomaar op te lossen; da’s een enge hersenziekte. Dus ‘ingewikkeld’ is een hanteerbare werkelijkheid. En als we dan ook nog woorden gebruiken zoals ‘even’ en ‘een beetje’, dan blijft het allemaal te behappen. Zo maken we in ons eigen hoofd een beetje ruimte. Voor hoop. Voor mogelijkheden. En als we hoop hebben, en de lucht naar  mogelijkheden ruikt, dan komen de creatieve ideeën om contact te maken een stuk sneller.

Ingewikkeld, dus. Niet kansloos of hersenziek, maar gewoon ingewikkeld. Een mooie manier om onszelf te motiveren. En onszelf en de ander hoop te geven. Want als wij blijven proberen contact te maken, krijgt de ander vanzelf een keer in de gaten dat wij mogelijkheden zien. En mensen die mogelijkheden zien zijn bijzonder inspirerend. Ook voor mensen met ingewikkeld gedrag. Zelfs als het vanuit een hulpverlener komt 😉.

 Mogelijkheden creëren; dat is onze grootste uitdaging.

# 50

 

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Maartje Goverde is bestuurder van  Stichting Uitblinkers, een stichting waar mensen met psychiatrische- en gedragsproblemen ondersteuning krijgen. En waar al volgens de principes van Interactiekracht gewerkt wordt. Als psychiatrisch verpleegkundige heeft zij de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ‘ingewikkeld gedrag’ beter te kunnen helpen. Dit is ook waarom Stichting Uitblinkers is opgericht. Ze hoopt zo bij te kunnen dragen aan het versnellen van een evolutie die al gaande is. Een evolutie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij waarin iedereen meetelt.  Het boek ‘Interactiekracht’ komt in 2017 uit. In de loop van 2018 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

 

 

 

 

Reageren