Updates

Eenzaamheid en verbinding maken

Vandaag begint de week tegen de eenzaamheid. Een heftig thema.

Eenzaamheid. We komen het allemaal dagelijks tegen, ook als we het niet door hebben. We kennen ongetwijfeld mensen die eenzaam zijn zonder dat we het door hebben. Eenzaamheid is ‘het niet verbonden voelen’,  leert deze flyer ons. Dit is meteen de kern. Er worden verschillende oorzaken omschreven, zoals het gebrek aan contacten überhaupt, of het wegvallen van een belangrijk geliefd persoon. Eenzaamheid is het gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of met zichzelf; een gemis aan contact met jezelf kan ook leiden tot eenzaamheid, bijvoorbeeld in de vorm van gebrek aan zingeving, of een gevoel van vervreemding. De grote gemene deler is gebrek aan verbinding. Het kan een hardnekkig probleem zijn, en mensen met psychiatrische- of gedragsproblemen lopen hoog risico. We kunnen allemaal wat aan eenzaamheid doen. Al is het maar een heel klein beetje; alle kleine beetjes helpen, daar geloof ik heilig in. Ieder van ons kan wat doen. We kunnen een sociale activiteit regelen en mensen daar actief bij uitnodigen, of mensen aan een maatje koppelen, of op zoek gaan naar gelijkgestemden voor iemand die eenzaam is. Onderlinge herkenning en zingeving zijn belangrijke factoren om verbinding te voelen met de wereld om je heen. Een andere manier om eenzaamheid te doorbreken is onze eigen houding in contact met anderen te veranderen. We hoeven niet persé meer te investeren, maar een andere manier kan al veel schelen. Een glimlach, of een vriendelijk woord. Woorden van erkenning uitspreken voor iemands situatie, medeleven tonen. Het zit in zulke kleine gebaren, en toch zouden we er veel meer van kunnen doen. We denken vaak dat we duidelijk communiceren, maar vergeten dan uit te spreken wat we nu eigenlijk echt bedoelen. Ooit bij een afscheid van een collega waar ik een lange geschiedenis mee heb, had ik een kaartje geschreven met daarop verwoord hoe we elkaar door de jaren heen steeds weer tegenkwamen, steeds weer dezelfde klik hadden, hoeveel we deelden en hoe vertrouwd het voelde. Toen ze het las, juichte ze verheugd: ‘Ik heb jou precies hetzelfde geschreven!’ Vol verwachting opende ik haar kaartje, waarop kort en krachtig stond:  ‘We hebben fijn samengewerkt, wie weet tot ziens!’ Ik kon er hartelijk om lachen in mezelf, omdat ik er geen enkele twijfel over had dat ze inderdaad hetzelfde voelde als ik. Wat we voelen en wat we uitspreken zijn vaak twee verschillende dingen, en daar kunnen we meestal prima mee leven.

Maar als we eenzamen willen helpen zich meer verbonden te voelen, dan is het zinnig om naar onze eigen communicatie te kijken. Wat zeggen we eigenlijk? En wat voor patroon hebben we met een ander opgebouwd? In mijn werk kom ik dagelijks mensen tegen met ingewikkeld gedrag. Mensen die nu niet direct uitnodigen om een praatje te maken, bijvoorbeeld omdat je een emotionele of boze reactie kunt verwachten, of een monoloog die niet meer te stoppen lijkt, of omdat er ‘gewoon’ helemaal geen reactie terug komt. Lastig om dan te investeren. En juist deze mensen kunnen een extra vriendelijk woord gebruiken. Juist zij hebben moeite om zelf verbinding te maken met anderen. We kunnen ze een handje helpen door hen te laten zien hoe het ook kan.

Een aantal mensen die ik heb ondersteund zijn gewend om veelvuldig contact te zoeken met de mensen om hen heen, inclusief hulpverleners. Ze zitten in een patroon waarbij zij veelvuldig contact zoeken om verbinding te voelen – misschien zelfs af te dwingen – en hun omgeving bezig is om het contact te beperken om hun eigen grenzen te bewaken. Hoe vermoeiend en eenzaam moet het zijn om altijd degene te zijn die initiatief neemt? Om altijd te voelen dat een ander bezig is contact met jou in te perken? Ik heb het daar weleens met collega’s over gehad, en de algemene verwachting was: ‘Maar als ik uit mezelf contact maak, dan is het hek helemaal van de dam! Dan blijft ze me helemaal stalken!’ Is dat echt zo?

Ik ben het uit gaan proberen. Mensen die veel contact zoeken, ben ik juist extra op gaan zoeken. Een smsje is snel gestuurd; een telefoontje meer of minder is voor onszelf uiteindelijk ook overkomelijk. En voor de ander maakt het een wereld van verschil, ben ik achter. Soms neemt het contact zoeken inderdaad toe. Verbinding voelen is fijn; gezien worden is fijn, en dat smaakt naar meer. Maar soms neemt het ook helemaal niet toe. En na verloop van tijd neemt het zoeken naar contact zelfs af. Ik denk omdat mensen inmiddels weten dat je er bent; dat de verbinding stand houdt.

Naar mensen die weinig woorden hebben, ben ik extra duidelijk uit gaan spreken wat ik aan verbinding voel, en wat ik zie bij de ander aan menselijkheid, aan normaligheid. Mensen die altijd maar boos of emotioneel zijn ben ik gaan uitleggen welke mooie kanten ik aan hen zie. Altijd gemeend, natuurlijk. Als je dingen zegt die je niet meent, wordt de eenzaamheid alleen maar groter.

Het maakt verschil, ben ik achter. Het is een kleine moeite, als wij tenminste onze eigen grenzen goed kunnen vasthouden. Dat is onze grootste uitdaging: op een prettige maar effectieve manier onze eigen grenzen overeind houden. Het is een investering die ik graag doe, want het maakt voor de ander een wereld van verschil. Het is subtiel – in eerste instantie vaak nauwelijks merkbaar, behalve een veranderende blik, of een kleine verzachting van de stem. Maar op termijn maakt het alles uit, want ineens is er iemand die aan je denkt. Het contact wordt er menselijker van, en uiteindelijk komt dat de hulpverlening ten goede. Maar ook voor de mensen die niet in de hulpverlening zitten kunnen we het verschil maken. Een beetje contact maakt al veel uit.

We kunnen allemaal verbinding maken.

 

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Als psychiatrisch verpleegkundige heeft Maartje Goverde de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ingewikkeld gedrag effectiever te kunnen steunen op hun reis naar een schitterend leven. Inmiddels voert ze campagne voor een hoopvolle toekomst voor mensen die hun vertrouwen zijn verloren. Ze is bestuurder van Stichting Uitblinkers, welke is opgericht als onderdeel van haar expeditie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij; eentje waarin iedereen meetelt. Het boek ‘Interactiekracht’ is in de maak. In de loop van 2019 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

Reageren