Updates

Gewoonten

Wij mensen hangen van gewoonten aan elkaar. We doen wat we doen omdat we dat eigenlijk altijd al doen. We kunnen de halve Melkweg doorvliegen en technologische ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. En toch zijn we vooral gewoontedieren. Zelfs mensen die steeds nieuwe dingen doen, hangen van gewoonten aan elkaar. Hun gewoonte is om altijd maar nieuwe dingen te doen. Uitvinders blijven uitvinden. Avonturiers blijven op avontuur gaan. Het zijn gewoonten. Een avonturier of uitvinder is niet beter dan iemand die twee keer per week naar de bingo in het buurthuis gaat. Het zijn gewoon andere gewoonten. Eis van een bingo-er dat-ie binnenkort op avontuur gaat, en je creëert een enorme hoeveelheid stress. Vertel een avonturier dat-ie, week-in-week-uit, twee keer per week op de bingo moet verschijnen en je zult zien dat je zo’n zelfde hoeveelheid stress creëert.  Wij mensen zijn gewoontedieren en we doen het liefst wat we altijd doen. Dat voelt zo lekker vertrouwd.

Ook mensen met ingewikkeld gedrag doen wat ze doen omdat ze het zo gewend zijn. Natuurlijk spelen er allerlei andere factoren mee, zoals hoe klem iemand in zijn leven is komen te zitten. En of iemand bepaalde vaardigheden überhaupt geleerd heeft. Als je iets niet kunt, kun je het nu eenmaal niet doen. Iemand die niet weet hoe een computer gebruikt moet worden zal geen emails kunnen versturen. Iemand die niet weet hoe-ie op een effectieve manier voor zichzelf op moet komen, zal ineffectief (en ingewikkeld) gedrag inzetten om zijn punt te maken. Nou kun je dingen natuurlijk aanleren, ook als je ouder bent. Ik leer zelf nog elke dag dingen die ik niet kan of weet – lang leve internet! En omdat dingen te leren zijn, hebben we in de GGZ cursussen en trainingen ontwikkeld; denk aan de sociale vaardigheidstrainingen. Trainingen zijn een prima start. En vervolgens is het dan de vraag in hoeverre iemand zijn vertrouwde gewoonten los durft te laten. Nieuwe dingen doen is best een beetje spannend. Of voor sommige mensen zelfs heel erg eng. Nieuwe gewoonten aanleren is ook moeilijk want we moeten er steeds aan denken dat we dingen anders wilden doen. En, als kers op de taart, geldt voor mensen met ingewikkeld gedrag dat zij op de overlevingsstand staan en dus eigenlijk helemaal geen ruimte hebben om überhaupt nieuwe dingen aan te gaan. Laat staan nieuwe dingen waar vaardigheden, moed en discipline voor nodig zijn. Welbeschouwd: als we mensen vragen om gedrag te veranderen, dan is het handig rekening te houden met de verschillende aspecten van ‘gewoonte veranderen’. Samengevat vragen we mensen dingen te doen die ze:

  • niet kunnen
  • niet durven
  • vergeten om vol te houden
  • waar ze geen ruimte voor hebben.

Wat vragen we eigenlijk? We vragen een ongelooflijk grote investering. Voor huis-tuin-en-keuken mensjes zoals jij en ik is het met een behoorlijke dosis visie en vastberadenheid mogelijk nog wel te doen. Ingewikkeld maar te doen. Omdat we de ruimte hebben.

Als we willen dat mensen met ingewikkeld gedrag (lees: op de overlevingsstand) hun leven veranderen, dan is het handig om ook rekening te houden met hun gebrek aan ruimte. We kunnen hen helpen met trainingen en cursussen om nieuwe vaardigheden te leren. We kunnen hen helpen met therapie en ondersteuning om over drempels heen te stappen. We kunnen met ondersteuning helpen om hen te herinneren aan wat ze zich voorgenomen hadden. En als we echt impact willen hebben, dan helpen we mensen om ruimte in hun leven te creëren zodat ze niet meer alleen bezig hoeven te zijn met overleven. Ruimte creëren door te helpen bij het oplossen van praktische problemen. Een (andere) woonplek regelen, of een baan of opleiding gaan doen, of familieruzies bijleggen. Wat het ook is, het moet een enorme last van die ander verminderen. Dat is ruimte creëren. En als we als mens de ruimte hebben, dan veranderen we bijna als vanzelf. Of nou ja, in ieder geval een stuk makkelijker. Want al zijn we gewoontedieren, ons hele systeem is gericht op het vinden van balans. Zodat we in rust en vrede en met goeie gewoonten ons leven kunnen leiden. Dat heet gezondheid. Het is onvoorstelbaar hoeveel bergen mensen kunnen verzetten als ze een beetje ruimte voelen. Dat geldt ook voor mensen met ingewikkeld gedrag. Ingewikkeld gedrag is een gewoonte. En gewoontes kunnen we veranderen. Zeker met een beetje effectieve hulp.

# 52

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Maartje Goverde is bestuurder van  Stichting Uitblinkers, een stichting waar mensen met psychiatrische- en gedragsproblemen ondersteuning krijgen. En waar al volgens de principes van Interactiekracht gewerkt wordt. Als psychiatrisch verpleegkundige heeft zij de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ‘ingewikkeld gedrag’ beter te kunnen helpen. Dit is ook waarom Stichting Uitblinkers is opgericht. Ze hoopt zo bij te kunnen dragen aan het versnellen van een evolutie die al gaande is. Een evolutie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij waarin iedereen meetelt.  Het boek ‘Interactiekracht’ komt in 2017 uit. In de loop van 2018 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

Reageren