Updates

Keuteltjes

Soms leggen mensen een keutel die ze weer in moeten trekken. Politici die beloften doen en ze vervolgens niet na kunnen komen, bijvoorbeeld. Of leidinggevenden. Of leraren, of hulpverleners. Elke autoriteit kan in een situatie komen waarin ze iets te enthousiast roepen dat ze iets gaan doen, wat ze vervolgens niet na kunnen komen – en dat vanuit hun positie dan niet goed kunnen verdragen. Een belofte doen, een grens stellen of een mening de wereld in slingeren die later herzien moet worden. Allemaal keutels  groot of klein – die vervolgens allemaal ook weer ingetrokken worden. Mensen zijn er over het algemeen niet zo goed in om terug te komen op hun woord. Dan gaan ze hakkelen, kontedraaien of zelfs keihard ontkennen wat ze eerder hebben gezegd. We hebben het allemaal ooit weleens gedaan, dus: lang leve begrip voor elkaar, en weg met verwijtende potten en zwarte ketels, zou ik zeggen. Maar toch: machtige mensen die heel hard iets roepen en dan vervolgens met neergebogen hoofd en mompelend proberen te doen alsof ze het nooit geroepen hebben; ik mag er graag naar kijken. Vergeet even wat iemand zegt, en kijk naar wat hoe ze proberen hun ongemakkelijkheid te verbergen. Misschien herinner je het filmpje nog van VS Ambassadeur Pete Hoekstra nog, die heftige uitspraken doet over in-brand-gestoken-politici-in-Nederland (een behoorlijke keutel) en vervolgens keihard meerdere van zijn eigen uitspraken ontkent; een nog grotere keutel in bepaalde opzichten. En daar een tijdje later nog eens goed mee geconfronteerd wordt door een aantal journalisten. Je ziet de man zweten; kontedraaien en ongemakkelijkheid op zijn best. Of zoals Rutte die – meer recent en een stuk geraffineerder – zijn keutel intrekt over de dividendbelasting  (nou ja, half intrekt op dit moment). Op onbewaakte momenten: hakkelen, een hangend hoofd en schoudertjes, te grootse gebaren afgewisseld met – opluchting! – een goed gerepeteerde monoloog om te verbloemen dat hij voelt wat we allemaal met eigen ogen kunnen zien: je hebt heel hard geblazen en nu blijkt dat je plan eigenlijk geen plan was, maar een economische deal. Blijkbaar. Het vergt een goed geoefend oog, want Rutte is zelf goed getraind in het draaien en terugnemen en over alles heenpraten en -lachen. Het hele verhaal is natuurlijk om te janken, maar het gebogen hoofd en gehakkel vind ik leuk. Leedvermaak? Als je zo met ons en ons landje omgaat, dan hoop ik dat je er flink veel last van hebt. Zoiets. Veel last zal het bij Rutte niet zijn misschien, maar alle beetjes helpen.

Minder grappig is het als ik kijk naar de mensen die ik in mijn werk tegenkom. Mensen die zo klem zitten, zo totaal overvraagd of in paniek zijn, dat ze heel hard vanalles roepen om houvast te blijven voelen. Hoe harder je roept, hoe zelfverzekerder het voelt, dus ga vooral goed luid de wereld door, en je blijft overeind; voor sommige mensen werkt dat echt zo. Het lastige is dat je uitspraken intrekken evenredig moeilijker wordt als je luider wordt. Hoe harder je roept, hoe groter de keutel en hoe moeilijker om ‘m weer in te trekken. Stel nou dat iemand boos is en begint te roepen dat hij de hulpverlening wilt stoppen. Als we daar op dat moment heel serieus op ingaan, dan hebben we ‘m uitgeschreven voor we het goed en wel beseffen. Terwijl-ie eigenlijk alleen maar gewoon even boos was (over het algemeen kijken we daar in de praktijk wel doorheen, natuurlijk, maar ik heb wel vreemder meegemaakt). Hoe dan ook: in de zorg willen we graag  ‘de cliënt serieus nemen’. En dat doen we door te geloven wat-ie zegt; zijn eigen woorden; die volgen we. Maar mensen zeggen heel vaak niet precies wat ze bedoelen, en in de geestelijke gezondheidszorg en de jeugdzorg al helemaal niet. Goed overbrengen wat er in je omgaat is al moeilijk genoeg als je volkomen in balans door het leven huppelt, en voor mensen die uit balans zijn – of gewoon heel erg jong – mogen we er best vanuit gaan dat ze moeilijk kunnen aangeven wat ze van binnen meemaken. Omdat ze de woorden niet hebben. Of te angstig of verward zijn, of vroeger afgestraft werden als ze hun mening gaven, en het nu dus wel uit hun hoofd laten. Dus we kunnen er niet altijd van uitgaan dat mensen zeggen wat ze echt willen, of nodig hebben, of bedoelen. En nu wordt het natuurlijk tricky, want tja; iemand maar gewoon niet meer geloven is ook niet echt een optie, nietwaar? Dus even samenvattend: we moeten mensen wel serieus nemen, maar kunnen er niet van uitgaan dat ze altijd zeggen wat ze bedoelen. We moeten mensen geloven maar kunnen ze niet klakkeloos geloven. Waar moet je dan nog op varen? Welkom in mijn wereldje 😉

Nog een voorbeeld: ‘Ik maak je kapot!’ kan bijvoorbeeld een heel gerichte bedreiging zijn, maar ook een vorm van wanhoop of frustratie. Het ene vraagt om een aangifte en het andere om begrip; nogal een verschil. En hoe weet je nou welke het is? Er zijn maar weinig garanties als je wilt weten wat iemand bedoelt. Maar in alle onduidelijkheid weet ik één ding inmiddels wel absoluut zeker: help mensen om hun keutels niet te groot te maken, want voor je het weet kunnen ze ze niet meer terugtrekken. Hoe harder mensen roepen, hoe groter de kans dat er onzekerheid, wanhoop of angst onder zit. Niet de woorden, maar dat gevoel wat er onder zit: dat is wat er toe doet. Dat is waar we contact mee kunnen maken om die ander echt te ‘horen’.

Het leed zien dat onder woorden schuil gaat, maakt een wereld van verschil.

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Als psychiatrisch verpleegkundige heeft Maartje Goverde de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ingewikkeld gedrag effectiever te kunnen steunen op hun reis naar een schitterend leven. Inmiddels voert ze campagne voor een hoopvolle toekomst voor mensen die hun vertrouwen zijn verloren. Ze is bestuurder van Stichting Uitblinkers, welke is opgericht als onderdeel van haar expeditie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij; eentje waarin iedereen meetelt. Het boek ‘Interactiekracht’ is in de maak. In de loop van 2019 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

 

Reageren