Updates

De kracht van hulpverlening

Hulpverleners hebben macht. Dat weten we natuurlijk allemaal. Instanties bepalen zelf of ze hulp verlenen; hulp kan namelijk ook geweigerd worden, om wat voor reden dan ook. Daar is al genoeg over te doen in Nederland; we kennen allemaal de verhalen van wachtlijsten of van mensen die tussen wal en schip vallen omdat ze nergens ‘passen’. Da’s een macht-op-de-bovenlaag; het is voor iedereen super duidelijk hoe de verhoudingen liggen en de macht valt samen met een heleboel regelgeving, waardoor hulpverleners zich juist ook machteloos kunnen voelen.

Van een heel andere orde is de macht-op-de-onderlaag. De macht waarvan iedereen weet dat-ie er is, maar die niet duidelijk en vaak ook helemaal niet aantoonbaar is. Macht hoeft natuurlijk helemaal niet negatief te zijn. Macht kan ook ingezet worden om heel veel goeds te doen. Kijk maar naar bekende mensen die zich inzetten voor  allerlei goede doelen. Niks mis mee. In de zorg is het net zo: macht kan veel goeds doen. Het is maar net hoe je je macht gebruikt.

Feit is dat wij hulpverleners macht hebben. Meer macht dan we zelf vaak in de gaten hebben. Dat is in ieder geval mijn overtuiging; dat we het vaak niet eens door hebben. We weten het natuurlijk ergens wel. Dat ‘onze’ hulpbehoevenden in een afhankelijkheidsrelatie zitten. Maar als ik om me heen kijk wordt er zelden over gepraat. En er wordt al helemaal niet bij stil gestaan als het gaat over ingewikkeld gedrag. Ingewikkeld gedag hoort nu eenmaal bij de stoornis. Punt. Als ik dáár echt eens bij stil sta, zo af en toe, dan vind ik dat gegeven een beetje beangstigend.

Wat we zeggen, over iemand en tegen iemand, maakt uit. In de (jeugd)psychiatrie kunnen we iemand in één gesprek niet ‘genezen’; natuurlijk niet. We weten allemaal dat er langere trajecten nodig zijn. En toch is het ook zo: Wat we zeggen maakt uit. Wat we tegen onszelf zeggen over die ander, zeggen we namelijk – direct of indirect – ook tegen die ander. Elk contact weer.  Elk moment hebben we de mogelijkheid om iemand te laten merken dat er hoop is – of niet. Dat de problemen te ingewikkeld zijn – of juist wel op te lossen zijn. Wij professionals gaan er prat op dat we neutraal kunnen blijven. Moeten blijven. Vooral geen oordelen. Op zich prima natuurlijk; we willen de ander niet afwijzen. Alleen is er meestal al een oordeel geveld. De ander heeft zelf allang ervaren dat hij het zelf niet kan, niet spoort, niet meetelt, niet de moeite waard is, niks kan, kansloos is, enzovoorts, enzovoorts. Als wij neutraal blijven, geven we de ander alle ruimte om zijn eigen oordelen te bevestigen. Ik ben stiekem een groot voorstander van oordelen. In de positieve zin dan. Niks is gezonder voor zijn geest dan de positieve kanten van een verhaal te benadrukken. De hulpverleners die ik ken die wondertjes kunnen verrichten, zijn dan ook de hulpverleners die heel goed positieve oordelen kunnen vellen.

Elke dag, elk contact, hebben wij de macht om, met onze visie en woorden, de ander sterker te maken of – actief of passief – omlaag te halen. Mensen met ingewikkeld gedrag zijn behoorlijk vastgelopen. Dat maakt hen overgeleverd aan hun emoties en belevingen. En eigen oordelen. Het maakt hen bijzonder kwetsbaar. We kunnen er zelf voor kiezen om te helpen bij ‘een klein beetje meer vastlopen’ of ‘een beetje meer uit de penarie raken’. Dat is de macht die wij hebben. We doen één van beide, of we ons dat nu bewust zijn of niet. Die macht is onze kracht. Wij hulpverleners hebben de mogelijkheid om het verschil te maken. Die ene dag dat we er zijn, dat ene wekelijkse gesprek; we kunnen er voor kiezen of we zelf het leven voor die ander een heel klein beetje beter te verdragen maken.

Hoe mooi is dat?

Maar we hebben ook de macht om, elk contact opnieuw, het leven van de ander een heel klein beetje moeilijker maken.

En hoe eng is dat?

Ook dat is de macht die we hebben. Precies die macht betekent dat we de verantwoordelijkheid hebben om elk woord wat we zeggen of zelfs denken, drie keer te onderzoeken voordat we het als waarheid accepteren. Onze woorden en daden kunnen mensen maken of breken. Stukje bij beetje.

Wij hulpverleners, ieder voor onszelf, mogen iedere dag opnieuw kiezen welke van de twee het wordt. Dat is een verantwoordelijkheid en tegelijk: wat een voorrecht! Dat we een ander mogen helpen bij het opklauteren als hij door het leven is neergeslagen.

En zo is de wereld ineens vol mogelijkheden.

57

 

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Maartje Goverde is bestuurder van  Stichting Uitblinkers, een stichting waar mensen met psychiatrische- en gedragsproblemen ondersteuning krijgen. En waar al volgens de principes van Interactiekracht gewerkt wordt. Als psychiatrisch verpleegkundige heeft zij de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ‘ingewikkeld gedrag’ beter te kunnen helpen. Dit is ook waarom Stichting Uitblinkers is opgericht. Ze hoopt zo bij te kunnen dragen aan het versnellen van een evolutie die al gaande is. Een evolutie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij waarin iedereen meetelt.  Het boek ‘Interactiekracht’ komt in 2017 uit. In de loop van 2018 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

Reageren