Updates

Veranderkunst

Veranderen is een kunst op zich. Kijk maar naar alle goede voornemens op 1 januari die de 31e van diezelfde maand niet eens halen. En na het eerste kwartaal van het nieuwe jaar is de laatste fanatiekeling toch echt ook afgehaakt. Veranderen is een kunst, want wij zijn gewoontedieren. Niks is comfortabeler dan lekker gedachteloos hetzelfde doen als gister en vorige week en de maanden en jaren daarvoor. Alles wat nieuw is, kost energie. In nieuwe dingen moet je je verdiepen. Je moet uitvinden hoe je je kunt verhouden tot de nieuwe situatie of de nieuwe persoon in je leven; of je je er prettig bij kunt voelen en zo ja: Hoe dan? Je verdiepen en dingen uitvinden kost nou eenmaal energie. Daar is op zich niks mis mee. En nieuwe dingen kunnen heel leuk en inspirerend zijn en energie opleveren. Maar de hele dag alleen maar nieuwe dingen aangaan en nieuwe mensen om ons heen hebben; dat kost veel meer energie en focus dan wij als simpele zielen kunnen hendelen. We kunnen overleven in deze wereld bij de gratie van onze gewoonten. Gewoonten zijn die dingen die we de hele dag doen zonder dat we er bij nadenken dat we ze moeten doen. Opstaan, douchen, tandenpoetsen, eten, gaan werken, naar de w.c. gaan, tv kijken; dat soort dingen. Ik hou wel van gewoonten. Gewoonten geven rust. Je weet precies wat er gaat komen want het gaat altijd al zo. Gewoonten maken dat we een beetje achterover kunnen hangen in het leven. Elke dag de hele dag op ‘alert’ staan is ook niks; veel te vermoeiend.

Nou is het natuurlijk wel even een puntje dat sommige gewoonten ons in de weg kunnen zitten. Teveel eten, teveel op de bank hangen of juist veel te veel overal naar toe rennen. Allemaal niet handig. Om van gewoonten als drugsmisbruik of vandalisme maar niet te spreken. Dat soort narigheden; daar wil je natuurlijk vanaf (of in ieder geval wil je omgeving dat je er vanaf komt). Er zijn altijd wel gewoonten die we liever zien vertrekken. We hebben allemaal zo onze eigen trekjes waarvan we stiekem diep van binnen wel weten dat we er meer last van hebben dan plezier. Het maakt niet zoveel uit wat het precies is dat we willen veranderen; gewoonten veranderen is sowieso een beetje tricky. Het kost moeite. En omdat we het nieuwe niet gewend zijn, vergeten we zelfs dat we iets wilden veranderen. Tot het al weer te laat is. De roker die zijn peuk alweer in z’n mond gestoken heeft; de persoon op dieet die zonder het te beseffen alweer een reep chocola in handen heeft; degene die zich pas realiseert dat hij wilde sporten/ die vroegere vriend wilde bellen/ die ene klus wilde doen als het alweer bedtijd is. Oeps. Te laat. Kans voor vandaag verkeken. We vergeten het gewoon. Gaat vanzelf. En is ook veel makkelijker. Want nieuwe dingen vragen nu eenmaal energie en aandacht. En dus tijd. Ik ken weinig mensen die tijd in overvloed hebben. – En die mensen die wel tijd genoeg hebben, die hebben dat meestal omdat ze al jaren het ontwijken van nieuwe dingen tot kunst hebben verheven. Dus die zijn lang geleden al afgehaakt bij enig verander-idee. – Maar ondertussen hebben wij onszelf voorgenomen dat we iets wilden veranderen en als het niet lukt… dan raken we teleurgesteld in onszelf. Of zelfs gefrustreerd, of verdrietig en sommige mensen geven zelfs anderen voor het gemak maar de schuld (ook al zo’n fijne gewoonte).

Het maakt eigenlijk geen biet uit wat we voelen, want uiteindelijk hebben we hetzelfde resultaat, namelijk dat we nog steeds dezelfde gewoonte hebben. Dus, is de logische vraag, wat te doen? Het antwoord is tegelijkertijd heel simpel en heel ingewikkeld (zoals de meeste dingen die wij mensen doen): We hebben een duidelijk plan nodig en we hebben vooral ook veel geduld met onszelf nodig. ‘Geduld’, als in: een lange adem hebben. En ook ‘geduld’, als in: genoegen nemen met kleine stappen.

Een duidelijk plan: Als we proberen om een gewoonte te veranderen helpt het als we haarscherp hebben waar we naartoe willen. Niet: welke gewoonte moet verdwijnen, maar: welke gewoonte willen we ervoor in de plaats zetten? We mogen dromen over hoe mooi het zal zijn. We mogen het opschrijven, er een videootje over maken of een collage of erover kleien. Wat het ook is dat voor jou werkt: dat is wat je vooral moet doen. Maak het zo duidelijk mogelijk: Wat is de eerste stap? Wat ga je vandaag precies anders doen, en op welk moment van de dag? Hoe ga je jezelf helpen herinneren dat je dit wilde doen? Er is geen beter dag dan vandaag om te beginnen (behalve als de dag al om is; dan is ‘morgen’ en betere optie, vanuit het oogpunt dat het geen zin heeft vanuit je enthousiasme  je dag/nachtritme te verpesten).

Okee, nu we heel duidelijk weten wat we willen, gaan we aan de gang. Eén stapje tegelijk. Eén ding tegelijk veranderen. Niet: ‘Ik ga voortaan precies om zes uur alleen gezonde en heel gevarieerde dingen eten’. Dat zijn minstens drie verschillende dingen (om zes uur, alleen gezonde dingen, heel gevarieerde dingen). Meer dan één gewoonte aanpakken en we raken van ons padje af en dan zijn we ons mooie plan sowieso kwijt. Al onze intelligentie ten spijt; zo simpel is het. Okee, stap één is nu duidelijk. Nu is het vooral nog een kwestie van geduld. Elke dag opnieuw voornemen om het vandaag echt, echt, echt wel te doen. En elke dag opnieuw lief zijn tegen onszelf als we het per ongeluk toch weer vergeten zijn. Of de boel bewust hebben gesaboteerd, maar we er echt geen verzet tegen konden bieden. Acceptatie. Morgen weer een dag. We beginnen gewoon opnieuw. Wetende dat we gewoontedieren zijn. En we vooral heel erg veel herhaling nodig hebben. Als we onszelf een beetje kunnen vergeven voor alle keren dat we een misser maken, zijn we veel eerder op het punt dat het lukt. Omdat we al onze energie kunnen steken in die nieuwe kans, in plaats van de helft op te laten vreten door emoties als teleurstelling of afschuw of frustratie. Veranderen is vooral geduld hebben met jezelf. Naast een duidelijk plan, dus.

En weet je wat zo mooi is? Dit hele verhaal geldt ook voor anderen. Willen we een ander helpen met veranderen? Dan begint het met een helder plan, acceptatie en heel veel geduld. Vooral geduld.

Hoe een ingewikkeld iets toch ook weer simpel kan zijn 😊

# 56

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Maartje Goverde is bestuurder van  Stichting Uitblinkers, een stichting waar mensen met psychiatrische- en gedragsproblemen ondersteuning krijgen. En waar al volgens de principes van Interactiekracht gewerkt wordt. Als psychiatrisch verpleegkundige heeft zij de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ‘ingewikkeld gedrag’ beter te kunnen helpen. Dit is ook waarom Stichting Uitblinkers is opgericht. Ze hoopt zo bij te kunnen dragen aan het versnellen van een evolutie die al gaande is. Een evolutie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij waarin iedereen meetelt.  Het boek ‘Interactiekracht’ komt in 2017 uit. In de loop van 2018 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

Reageren