Updates

Vertalers

Je zou het misschien niet direct zeggen, maar mijn werk bestaat voor een groot deel uit vertalen. Dat zit zo:

Wij medisch opgeleide typjes praten over patiënten, diagnoses en symptomen; over triggers of luxerende factoren, bijvoorbeeld. Mooie woorden. Niet om duur te doen, maar omdat we willen dat we als vakgenoten over de hele wereld dezelfde taal spreken. Zodat we elkaar begrijpen als we het over ons werk hebben. Als we in een ander land gaan werken, in tijdschriften publiceren of een congres bezoeken, dan is die gemeenschappelijke taal verrekte handig. Dus hebben we een eigen taal ontwikkeld. Zoals eigenlijk alle subculturen dat doen.

Gemeenten, bijvoorbeeld, praten vooral over maatschappelijke ondersteuning, over burgers, zelfredzaamheid, samenredzaamheid, participatie en eigen kracht. Het UWV praat ook wel een beetje over deze dingen, maar noemen de burgers klanten en praat toch vooral over arbeidsbeperking (of liever arbeidsvermogen), handicap, WIA en WAZ en WAJONG en re-integratie. Een werkgever praat meer over werknemer, ziekteverzuim, werkomstandigheden, passend werk, Poortwachter en werkvermogen. Een docent, daarentegen, praat over leerling, schoolvaardigheden, passend onderwijs, basis- of voortgezet onderwijs, leerlingenvolgsysteem of Magister. Terwijl leerplichtambtenaren meer praten over de leerplichtwet, schoolverzuim, thuiszitters, schoolverlof of een startkwalificatie. Een schuldhulpverlener praat over budgettering, een minnelijk traject, de GKB, beschermingsbewind of de WSNP. Woningbouwverenigingen, op hun beurt, praten over huurders en huishoudens, verhuureenheden, passend toewijzen, doorstromers en (her)starters, huurtoeslaggrens en levensloopgeschikt.

Het lijkt soms allemaal op elkaar maar het is toch anders; soms een beetje en soms heel veel anders. Iedere tak heeft zijn eigen taal; dat moet ook wel, want de wereld is ingewikkeld met veel regeltjes en je kunt nu eenmaal niet alles weten. Dus zorgen we dat we in ieder geval onze eigen collega’s kunnen verstaan; dat geeft wat houvast in deze onzekere tijden.

Mensen met ingewikkeld gedrag hebben vaak ‘multiproblematiek’, oftewel problemen op meerdere vlakken. Dat betekent dat ze dus ook met meerdere instanties te maken hebben. En dus met meerdere talen te maken krijgen. Het komt regelmatig voor dat een jongere te maken heeft met een psycholoog en/of een psychiater, een leraar, een leerplichtambtenaar, via een wijkteammedewerker met de gemeente, of met een voogd of jeugdreclasseerder. Naast hun eigen ouders, die vaak zelf ook nog een eigen taal hebben vanuit hùn achtergrond en cultuur. En dan hebben we het nog niet eens over sportclubs of vriendengroepen. Een aanzienlijk deel van ‘onze’ volwassenen heeft te maken met een schuldhulpverlener, een SPV-er en een psychiater, het UWV en een woningbouwvereniging. En natuurlijk ook via het wijkteam met de gemeente. En dan hebben we het nog niet eens over reclasseerders, ziekenhuizen, maatschappelijk werkers, politie, vrijwilligers of een geestelijke. Om maar wat te noemen. Een mens met ingewikkeld gedrag heeft al snel een stuk of zes instanties om zich heen. Die allemaal een eigen taal spreken. Al die medewerkers uit verschillende werelden kunnen elkaar redelijk verstaan; daar zijn ze vanzelf in getraind want je hebt in deze wereld nu eenmaal wel vaker met elkaar te maken. Je leert het gaandeweg wel. Als het goed is.
Het vervelende is alleen dat mensen met ingewikkeld gedrag óók zo hun eigen taal hebben. En al die andere talen vaak juist niet spreken.

Als je leven op meerdere vlakken vast loopt ga je vanzelf op de overlevingsstand. Daar hoeven we niks voor te doen; het is het mechanisme in ons dat alles uitschakelt om alleen nog met overleven bezig te zijn. Als we op de overlevingsstand staan, zijn hebben we geen ruimte en energie meer om bezig te zijn met luxe dingen. Zoals de taal van een ander leren. Als we op de overlevingsstand staan, dan communiceren we door te doen wat er in ons op komt. En hoe meer we klem zitten in het leven, hoe rauwer ons gedrag. Zo werkt dat. Voor ons allemaal.

Iemand met ingewikkeld gedrag heeft dus per definitie weinig ruimte om zich te verdiepen in de taal van een ander – laat staan van zes anderen.  En wij professionals…. Wij gaan vaak zo op in ons eigen goede bedoelingen, dat we niet eens in de gaten hebben dat die ander, om wie het eigenlijk allemaal draait, niet eens kan volgen wat iedereen nou eigenlijk van ‘m wil. En we zien ook niet altijd dat wij zelf eigenlijk ook niet goed begrijpen wat die ander nu eigenlijk te zeggen heeft; met z’n gemopper, geklaag, gezwijg,verwijten, gescheld, gehuil, geschreeuw, of door de deur niet meer open te doen.

Professionals met hun eigen taal, die de taal van de hulpontvanger niet begrijpen – en andersom. Wij zien het niet (of niet genoeg). En die ander kan het allemaal niet meer schelen hoe het zit. Als íemand maar íets doet waardoor zijn situatie verbetert.  Toen ik me dit realiseerde ben ik me als een zotte nog meer gaan verdiepen in al die talen. Zodat ik uit kan leggen, over en weer, wat er bedoeld wordt. Zodat we met elkaar afspraken maken die iedereen ook daadwerkelijk snapt. Onvoorstelbaar hoeveel effectiever de samenwerking met alle partijen daardoor is geworden.

De zorg zit te springen om vertalers.

#8

Vond je dit interessant? Geef je op om Updates te ontvangen van nieuwe berichten! Dat kun je doen door aan de linkerkant je emailadres en je naam in te vullen.

Maartje Goverde is bestuurder van  Stichting Uitblinkers, een stichting waar mensen met psychiatrische- en gedragsproblemen ondersteuning krijgen. En waar al volgens de principes van Interactiekracht gewerkt wordt. Als psychiatrisch verpleegkundige heeft zij de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ‘ingewikkeld gedrag’ beter te kunnen helpen. Dit is ook waarom Stichting Uitblinkers is opgericht. Ze hoopt zo bij te kunnen dragen aan het versnellen van een evolutie die al gaande is. Een evolutie naar een nieuwe GGZ en liefst ook een nieuwe maatschappij waarin iedereen meetelt.  Het boek ‘Interactiekracht’ komt in 2017 uit. In de loop van 2018 zal gestart worden met scholing en training van hulpverleners. Daarnaast coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook zorgprofessionals en managers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde), twitter (@UitblinkersNL), facebook (Interactiekracht) en via deze blog.

Reageren