Updates

Waarom zorgprofessionals geen helden zijn

Ik vraag de aandacht voor een wat ongewone oproep: zullen we per direct stoppen met het gebruiken van de term ‘zorghelden’?

Ten eerst omdat er – zover ik weet – geen enkele zorgprofessional is die zich gemakkelijk voelt bij de term. Zorgprofessionals zijn ook geen helden; het zijn vakmensen. Net als in elk vak zijn de meesten prima in hun vak, is er een minderheid die er eigenlijk niet zo goed in is, en doet hoe dan ook 99,9% van hen z’n stinkende best om het werk zo goed mogelijk af te leveren. En ja; ook onder zorgverleners zijn rotte appels, zoals we ook eigenlijk allemaal best weten. Dus helden? Nee.

Daarnaast speelt onder de oppervlakte nog een dynamiek die ongetwijfeld niemand bewust in gang zet, maar die desondanks wel gaande is in de huidige crisis, en die voor vrijwel elke zorgprofessional voelbaar is: ze worden ontmenselijkt. En dat is schadelijk. Ik leg het je uit:

Een held is iemand die ver boven de rest verheven is. Iemand met haast bovennatuurlijke krachten. Dat dit beeld ontstaan is, wordt nog eens onderstreept door verschillende plaatjes die op internet rondwaren, waarin zorgprofessionals afgebeeld zijn bij een verzameling superhelden zoals Batman, Spiderman en Ironman. Daarmee worden ze tot een ander soort wezen verheerlijkt; iets buitenaards haast. Naast van het feit dat het – overduidelijk – niet klopt, is het schadelijk voor de professionals in de frontlinie. Ten eerste geeft het de boodschap dat men het gewoon allemaal wel aan zal kunnen; dat legt een enorme druk. De meeste mensen weten inmiddels van de enorme tekorten aan beschermingsmateriaal zoals onder andere goede mondkapjes. Minder duidelijk lijkt het leed waar collega’s mee kampen, dag-in-dag-uit. De enorme hoeveelheid zieken, de overlijdens, de familieleden die niet goed afscheid kunnen nemen, patiënten die getraumatiseerd raken, en de confrontatie met collega’s die ernstig ziek worden en mogelijk dood gaan. Het is een heftige realiteit die zwaar is om te dragen, maar een zorgheld ‘doet dat gewoon’, zo lijkt het. En de burger gaat over tot de orde van zijn eigen dag.

Het subtiele onderliggende gevolg is dat, door mensen helden te noemen, we ons verder niet meer hoeven te verdiepen in hun situatie. Het is een ander soort mens, toch? Iets dat we zelf nooit zullen begrijpen, laat staan zijn. Dus geen enkele reden om ons er verder in te verdiepen. Het is ongetwijfeld niemands bedoeling, maar de voorbeelden waarbij mensen applaudisseren of wit dragen voor de zorgverleners, en vervolgens op geen enkele wijze interesse of betrokkenheid tonen bij het daadwerkelijke lot van de zorgprofessional, zijn legio.

De realiteit is dat een zorgprofessional in de frontlinie van covid-19 het bijzonder zwaar heeft. Zoals goede vakmensen doen ze hun werk zo goed en zo kwaad als het gaat – ook in de huidige barre omstandigheden. En zoals voor elk normaal mens zou gelden, geldt ook voor deze collega’s dat hun werk in deze tijden van hen een hoge tol eist. Wie is bereid om zich daadwerkelijk in die kant van de coronacrisis te verdiepen? Zich in te leven; te onderzoeken wat het nu eigenlijk betekent om in deze tijd zorgprofessional te zijn? Heel eerlijk? Ik zie echte diepgaande interesse maar weinig om me heen; wegkijken onder het mom van ‘maar dat zijn hèlden!’ is makkelijker – en dus verleidelijk.

Voordat je denkt: ‘dit gaat niet over mij; ik ben zo niet’ om daarmee de draad van je leven meteen weer op te pakken, vraag ik je: is dat ècht zo? In hoeverre ben jij bereid om daadwerkelijk te steunen; als het er echt op aankomt? Als de zorgprofessionals nu en ook na deze crisis je steun vragen om hun opvang en positie te verbeteren? Want geloof me: na de piek van de covid-19 infecties gaan deze professionals ook jouw steun heel hard nodig hebben, op manieren die jij en ik op dit moment niet eens kunnen overzien. Ik vraag je om daar over na te denken, bijvoorbeeld als je jezelf vanavond in de spiegel kijkt. En ik vraag je om het woord ‘zorgheld’ niet meer te gebruiken.

PS: Jij en ik weten dat het best anders kan in de zorg, en dat dat begint bij ons. Bij hoe we met elkaar om gaan. Bij het maken van contact, bij de uitdaging om bij onszelf te blijven, juist als het moeilijk is, om elkaar te helpen, ieder vanuit onze eigen kracht. Het begint bij ons. Bij onze stem. Bij onze eerlijkheid. Bij onze moed. Om het onbeschrijfbare voor ons woorden te geven, schreef ik een boek. Het helpt om veel meer tot de kern te komen; veel sneller vooruit te komen; krachtiger te worden, en de ruimte te durven creëren om het leven zelf te sturen. Waarheen we maar willen. Wil jij die onbesproken krachten ook leren kennen en ontwikkelen? Lees dan het boek ‘Interactiekracht, gezond gedrag en eigen regie in psychiatrie en jeugdzorg’. Hoewel dit boek geschreven is voor/ vanuit de psychiatrie en de jeugdzorg, gaat het vooral over onszelf; over het omgaan met ingewikkelde situaties. En hoe je daarbij altijd zelf de regie kunt blijven houden – wat er ook gebeurt.

Vond je dit interessant? Geef je op om onze reis te volgen! Dat kun je doen door links in de zijbalk of in de pop-up je emailadres en je naam in te vullen

(als je het bericht hebt weggeklikt, klik dan op een willekeurige blog om het weer te zien).

Als psychiatrisch verpleegkundige heeft Maartje Goverde de methode Interactiekracht ontwikkeld om mensen met ingewikkeld gedrag effectiever te kunnen steunen op hun reis naar een volwaardig leven. Inmiddels voert ze campagne voor een hoopvolle toekomst voor mensen die hun vertrouwen zijn verloren. Ze is bestuurder van Stichting Uitblinkers, welke is opgericht als onderdeel van haar expeditie naar een nieuwe manier van hulpverlenen, en liefst ook naar een nieuwe maatschappij; eentje waarin iedereen meetelt. Het boek ‘Interactiekracht, gezond gedrag en eigen regie in psychiatrie en jeugdzorg’ kwam in 2019 uit. Naast scholing en training van hulpverleners coacht Maartje vanuit Interactiekracht ook professionals in de zorg, leidinggevenden en mantelzorgers. Maartje is te volgen via LinkedIn (Maartje Goverde ), twitter (@MaartjeGoverde), facebook (Interactiekracht ), Zorgkrant.nl en via deze blog.

2 reacties op Waarom zorgprofessionals geen helden zijn

  • Hoi Maartje,

    Ik vindt dat toch echt een leuke naaam, Maartje, ook destijds van Maartje van Weegen. Ik sprak gisteren: Thirza, Moos, Fleur en als vierde en laatste Aleyna. Moos deed me denken aan “Sam en Moos lopen in de Kalverstraat, zegt Sam tegen Moos……” meteen ook afvragend of ik een jongen of meisje sprak (ging allemaal via de app) héél belangrijk! té belangrijk om niet te vermelden, blijkbaar. Ik heb mezelf er ook schuldig aan gemaakt, en dat kwam doordat ik twee of drie keer iemand op tv zag die anders was dan de mensen gewoonlijk op tv. Hij sprak vanuit het ziekenhuis waar hij werkt. Gor Khatchikyan. Enkele dagen later zat hij aan tafel, wederom op tv, maar nu was hij in de studio (waarschijnlijk wat snipperdagen opgenomen)hij raakte me met zijn voorkomen, hoe hij vertelde en vertelde dat met een passie, dezelfde passie die jij ook hebt, maar nu zág ik het. Met nog ‘n dozijn van jou postuur en we winnen iedere oorlog ging door mijn gedachten. Enkele dagen eerder sprak hij zo’n prachtige zin, zo wáár ook vanuit zijn mond en dat gezicht er bij en dacht aan die betreffende zin. Hoe ging die zin ook al……. en hetzelfde moment zegt hij daar aan tafel die zin waarvan ik mezelf nét afvroeg welke het was, hoe die ging. Iedereen die hier binnenkomt als patiënt kan er op rekenen dat hij/zij de allerbeste zorg gaat krijgen die er mogelijk is. Logisch, zou je denken. Maar ik zie dat toch even anders, en ik had dat gezicht er bij. Ik heb altijd meer woorden nodig om iets uit te leggen als iemand anders. Wil het zó goed en duidelijk maken dat het er in gaat als zoete koek. Nog ‘n nadeel aan mijn schrijverij is dat het nooit in de juiste volgorde staat. Hij sprak die zin en werd een held. Maar held is een metafoor, niet echt ‘n held. Jouw stelling begrijp ik meteen, en ik zal het nóóit meer doen! ik heb al héél lang een bepaald zwak voor artsen, verpleegsters en verplegers, huisartsen, ambulancebroeders en zusters, psychologen en psychiaters, E.H.B.O ers, de assistente, iedereen in de zorg is zowat heilig. Dat komt dat ik er zelf een tijd mee te maken had en doordat ik 61 dagen dagelijks in een ziekenhuis was waar meerdere keren werd geknokt, geschreeuwd en gerent om levens te redden die op het punt stonden te stoppen met leven en zelfs stopten. Mijn altijd gezonde respect naar de hulpverlening is in die 61 dagen omgeslagen naar diep respect en misschien ook iets doorgeslagen. Denk zelf van niet, maar kan gerust. Bijna drie jaar ná die 61 dagen zat ik onverwacht wéér in dát ziekenhuis en wéér heb ik een arts en een verpleegster zie aankomen rennen. In luttele seconden was er voor mij geen plek meer en waren er zeker zes mannen en vrouwen mijn zoontje zijn leven aan het redden. Want hoe je het ook went of keert, het grijs probeert te maken terwijl het zo goed als inktzwart is, hij is toch echt héél erg dichtbij overlijden. Dat zou minder dan anderhalf later een feit zijn geweest. Gecondoleerd, vanuit zo goed als het niets. Mark had griep, koorts, tegen de 40 graden, net er over, nét er onder. Hij slaapt, kan ik even dit of dat doen en even later zie je eigenlijk dat het niet goed is, koorts weer meten en dat teringding blijft doorlopen en stopt pas bij 41,8. Met wat pech is je kind al dood eer je in het ziekenhuis bent. Ambulance is echt geen tijd voor, geloof me. Dat knulletje waar ze dus al is 61 dagen mee bezig waren, redden ze nóg is het leven. Maartje het zijn natuurlijk ook gewone mensen van vlees en bloed, en held of helden zijn ze ook niet echt (VOOR MIJ WEL,IK KAN NIET ANDERS, MAAR DIE STATUS HEBBEN ZE DUS NIET SINDS EEN PAAR WEKEN MAAR AL 26 JAAR) Vier regels omhoog is het fout gegaan en nu staat de hele zooi door de war. NU ZOU HET WEER MOETEN GAAN LOPEN MAAR IS OOK NIET HET GEVAL!……en dat wat ik nu nét vertel, is nu zelf vader, hele leuke en lieve vader, ook dat nog! Toffe goeie gozer is tie. Heeft geen slechte baan, leuk meisje, nu getrouwd, zijn vrouw dus (Zij heeft het altijd voor mij opgenomen in ‘n bepaald conflict, schreeuwde ze mij een paar maanden geleden toe, en is helemaal niks aan gelogen,dat klopt als een bus) Aan de andere kant, bij mij moet je niet wezen met lulverhalen over anderen die er niet bij zijn, en he-le-maal NIET over háár, bitch NU BEN IK DUS WEER HIER EN LAAT HET MAAR ZO, WIE HET WIL LEZEN HEEFT TIJD ZAT, JE HOEFT NERGENS NAARTOE!Of ik bereid ben tot steun? uhhh dat weet ik nog niet zeker, want uhhhhh er heeft er één me tenen doen krommen en heb ik ook zo gereageerd op zijn hypocriete oproep. Krijg je geen antwoord op, omdat het SCHIJTERS ZIJN EN WETEN DAT IK MET 3 JAAR LTS IETS TE BERDE BRENG WAARVAN ZE WETEN DAT HET KLOPT. WANT KLOPT HET NIET, KRIJG JE JE REACTIE, ZEKER WETEN. LEVENSLANGE GARANTIE HEB JE DÁÁR OP. EN KRIJG IK OOIT WEL EEN REACTIE, HEB IK HET FOUT, DAN KRIJGEN ZE METEEN EXCUSES. NATUURLIJK MAAK IK FOUTEN, EN DEED VERKEERDE BESLISINGEN NEMEN (IK GOOI ZOMAAR ZONDER BLIKKEN OF BLOZEN IETS IN DE OPENBAARHEID WAAR JE JE GERUST VOOR MAG SCHAMEN, WAT JE NIET MAG DOEN ALS MAN, MAAR KAN NU AL VERKLAPPEN DAT HET HEEL ERG DICHTBIJ DRAMA ZAT. GROOT DRAMA WAT JE WELEENS VOORBIJ ZIET KOMEN, EN WAARVAN JE WALGT. MAAR WIST IK HET HELE VERHAAL, GAF IK JE NOG STEEDS GEEN GELIJK, MAAR BEGREEP JE WEL. DIT IS MEER VOOR DE EVENTUELE ILLEGALE MEELEZERS DAT ZE ZEKER KUNNEN ZIJN DAT, MOCHT ER ÉÉN VAN HET GROEPJE A GILLEN DAN WETEN ZE ALVAST DAT HET HELE ALFABET ZAL VOLGEN. Hopelijk herinner je mijn woorden, Maartje, van jullie laatste zinloze actie-dag nog? DIE DAG IS EEN VERLOREN DAG, DE BOEL MOET DICHT, HET IS NIET ANDERS. JA, ER GAAN ER ONNODIG EEN PAAR OVERLIJDEN, MAAR TOCH GAAT DE KETTING AAN DE SLAGBOOM EN DE GROOTSTE EN BELANGRIJKSTE REDEN IS DAT ZE SCHIJT AAN JULLIE HEBBEN. DAT BEWIJST HET GEDOE WAT NU ALWEER EEN TIJDJE SPEELT. DAT JE MBO-er BENT EN BEN JE HET NIET DAN BEN JE HBO-er EN ALS JE DAT DAN OOK NIET BENT, DAN ZET IK JE OP DE LIJST ALS “PLONGEUR” .VAN DE 320 DAGEN DIE IK MOEST ZITTEN VANWEGE HET GEDOE MET HET GROEPJE WAAR IK HET NÉT OVER HAD. TROK IK ‘N TIJDJE MET EEN AARDIGE BELG OP. WE KONDEN REDELIJK GOED MET ELKAAR OVERWEG. NA EEN TIJDJE GING HET IS OVER WERK EN HIJ BLEEK DUS “PLONGEUR”TE ZIJN, AL ZOVEEL JAAR. DOOR ZIJN UITSPRAAK EN HIJ WAS ZEKER GEEN DOMME JONGEN, DEED HET MIJ BEROEPEN ALS INGENIEUR/ARCHITECT/PROCES OPERATOR DE REVUE PASSEREN, MAAR JE BENT “BORDENWASSER” IN België heet dat zo. Helemaal niks mis mee, mijn vergelijkend beroepenonderzoek was niet juist. Jezus ik heb het terug zitten lezen. OHHHH WAT HEB IK GEDAAN, GESCHREVEN, DAT ZOU ZOMAAR NIET KUNNEN. Effe denken: 400 volgers en twintig procent gaat er vandoor is 320, dat kan nog, wanneer gaat het pijn doen? JAMMER WEL, NOOIT PIJN. DIE HOOFDLETTERS JEZUS CHRISTUS. NIEMAND MOET HET LEZEN het is niet verplicht EN IK ZET TWEE JOKERS IN, VOOR DE ZEKERHEID! EN WAAR HET VERDERS OM GING. IEDEREEN IN DE ZORG IS MENS (VAAK TOCH WEL BEHEPT MET PASSIE EN EEN VRIENDELIJKHEID DIE JE VEEL BIJ ECHTE, WARE CHRISTENEN ZIET, OOK DIE MENSEN KWAMEN OP MIJN PAD) NET ALS IK, EN STIEKEM ZIJN EN BLIJVEN ZE VOOR MIJ HELDEN, DAT ZAL IEDEREEN DIE HET LEEST BEGRIJPEN.IK KAN ZE HEUS ZIEN ALS “GEWOON” MISSCHIEN WIL IK DAT WEL NIET? HET VAN DE DAKEN SCHREEUWEN HOEFT NIET, DAARVOOR ZIJN ZE OOK GEEN VAN ALLEN DÁÁR GAAN WERKEN. STA IK KLAAR ALS DE REVOLUTIE DÁÁR IS?REKEN ER GERUST OP!verdiep ik mezelf in hun die dáár werken, knokken voor anderen, besef ik wat het betekend om dáár, in deze tijd, dagelijks te werken? ja, dat besef ik wel maar gaat ook grotendeels langs mij heen. Dat is zo. KOMT DE DAG DAT ER MIJ OM STEUN ZAL WORDEN GEVRAAGD DOOR HEN DIE NU ZO HARD WERKEN? Hoef ik niet voor naar de spiegel en had het virus ook gerust weg kunnen blijven. BLIJF ALLEMAAL GEZOND! DIKKE KUS VAN PEET. DÁT ZULLEN ER VELEN FIJN VINDEN. Tja……

    • Maartje

      Peet, geen enkele twijfel dat je ons steunt waar je dat kunt, of dat je snapt hoe hard gewerkt wordt; geen zorgen! Geen enkele twijfel. Super betrokken, dankjewel daarvoor <3

Reageren